Osteoporoza została uznana przez Światową Organizację Zdrowia za chorobę cywilizacyjną. Jest to choroba w przebiegu której dochodzi do zaniku tkanki kostnej, w konsekwencji czego zwiększa się częstość występowania złamań. Najczęstsze i najwcześniejsze są złamania kręgów, z których tylko 25-30 proc. objawia się w postaci ostrego bólu. Inną szczególnie groźną konsekwencją osteoporozy jest złamanie bliższego końca kości udowej. W jego wyniku 50 proc. poszkodowanych traci zdolność samodzielnego poruszania się, a co piąta kobieta i co trzeci mężczyzna umiera w pierwszym roku po złamaniu. Mężczyźni są przekonani, że oni nie chorują na osteoporozę, niestety ta choroba dotyczy również ich. Coraz częściej nie dbają oni o zdrowie i kondycję fizyczną, prowadzą siedzący tryb życia, sięgają po różnego rodzaju używki, źle się odżywiają, a to wszystko sprawia, że coraz bardziej narażeni są na złamania kości związane z osteoporozą.
     Szkielet jest nie tylko rusztowaniem, na którym opiera się całe ciało. To żywa tkanka, która nieustannie się zmienia – równocześnie bowiem przybywa i ubywa nam kości, jednocześnie budujemy tkankę kostną i ją „wchłaniamy”. Pierwsze 20 lat życia jest kluczowe dla osiągnięcia 90% tzw. szczytowej masy kostnej, czyli maksymalnej masy tkanki kostnej jaką może osiągnąć organizm. W wieku 25-30 lat następuje okres równowagi, potem zaczyna dominować już tylko jej ubytek. Masa kośćca w wieku podeszłym zależy od masy kośćca w wieku dojrzałym, a także od tempa jej ubytku. Jeżeli gęstość kości spada poniżej pewnego progu, ryzyko złamania znacznie wzrasta.
     W związku z powyższym zaprosiliśmy do wzięcia udziału w badaniu mężczyzn o zróżnicowanym poziomie aktywności fizycznej (studenci kierunku wychowanie fizyczne i fizjoterapia oraz zawodników różnych dyscyplin sportowych – zapasy, gry zespołowe, MMA) będących w wieku 18-24 lata tj. w okresie życia ważnym dla osiągania wysokiej szczytowej masy kostnej. W badaniu określono stopień mineralizacji i gęstości tkanki kostnej metodą DEXA, oraz czynniki mające wpływ na jej jakoś, takie jak: obecny sposób żywienia, aktywność fizyczną oraz predyspozycje genetyczne. W chwili obecnej posiadamy wyniki badań 130 mężczyzn, które niestety potwierdzają wyniki uzyskane przez inne ośrodki naukowe (polskie i zagraniczne) zajmujące się tą problematyką, a mianowicie, iż wśród przebadanych mężczyzn, wielu już w tym wieku ma obniżoną masą kostną. Dalsze analizy wykażą co jest przyczyna tego stanu. Ale już wiadomo, że na pewno jest to w większości siedzący ryb życia oraz nieprawidłowe odżywianie.
     A więc Panowie zalecenia na już są następujące:

  1. Dbaj o dobrą dietę - podczas układania planu żywienia warto zwrócić uwagę na to, by nie zabrakło w nim wartości odżywczych, witamin i minerałów. Białko, wapń oraz witamina D - to są składniki, o których musimy pamiętać. Dlatego warto sięgać po drób, ryby, nabiał czy np. szpinak.
  2. Nie pal, pij z głową - Palenie papierosów to nałóg, który może przyspieszyć występowanie zmian osteoporotycznych. Z kolei jeśli przygodę z alkoholem rozpoczniemy w młodym wieku, zagrożenie zwiększy się jeszcze bardziej. Pamiętajmy, że wino, piwo czy drink nie pozostają bez wpływu na hormony, wypłukują również wapń.
  3. Pamiętaj o aktywności - Ważne jest to, by kości i mięśnie były mocne przez cały czas. Jeśli przez większość życia nie jesteśmy aktywni, zwiększa się szansa na to, że będziemy mieć problemy z osteoporozą. Dlatego warto pamiętać o tym, aby aktywność fizyczna towarzyszyła nam w każdym momencie życia.

Pozdrawiam - Kierownik Badań Statutowych - DS. 248

Oczywiście regularnie ćwiczyć... Aby precyzyjnie trafić w miejsce odbicia (belkę), skoczkowie w dal sterują – skracają i wydłużają długość swoich kroków. Umiejętność tę doskonali się latami. Jest jednak inny prosty sposób, który może nam w tym wydatnie pomóc. Wystarczy – około 5 kroków przed odbiciem, obok rozbiegu – ustawić dobrze widoczny znacznik, który ułatwia sterowanie długością kroku biegowego. Do takich wniosków doszliśmy, po badaniach przeprowadzonych na studentach kierunku wychowanie fizyczne. W czasie skoków, w których wykorzystywano znacznik, dokładność odbicia wzrastała w porównaniu z sytuacją kiedy tego znacznika nie było.

Makaruk, H., Starzak, M., López, J. L. (2016). The role of a check-mark in step length adjustment in long jump. Journal of Human Sport and Exercise, 10(3).

Odpowiednio pokierowana koncentracja uwagi umożliwia efektywniejsze wykonanie zadania. Zgłębieniem tego problemu zajęliśmy się w pracy „The role of vision and movement automization on the focus of attention effect”, która została opublikowana w amerykańskim czasopiśmie Journal of Motor Learning and Development. W badaniach udział wzięli studenci kierunku wychowanie fizyczne, których poproszono o wykonanie trzech serii skoków z użyciem skakanki. Za każdym razem uczestnicy badań otrzymywali inną instrukcję dotyczącą koncentracji uwagi. W pierwszej sytuacji polecono im skupienie się na rączkach skakanki, w drugiej na ruchu nadgarstków, trzecia instrukcja brzmiała „wykonaj zadanie jak najlepiej”. Najlepsze rezultaty ćwiczący uzyskali, kierując swoją uwagę na rączkach skakanki – popełniali wtedy najmniej błędów, szybciej odbijali się od podłoża, skoki wykonywali rytmiczniej. W ten sposób potwierdziliśmy hipotezę, iż w czasie wykonywania czynności ruchowej (np. skoków na skakance) lepiej kierować uwagę na elemencie zewnętrznym otoczenia niż na swoim ciele. Innymi słowy, jeżeli chcesz efektywnie skakać na skakance – dynamicznie i płynnie, jednocześnie popełniając jak najmniej błędów, to koncentruj się na ruchu skakanki, a nie na ruchach swoich dłoni czy swoich stopach. Ta sama zasada dotyczy wielu innych czynności ruchowych np. rzutu do kosza (koncentruj się na piłce/obręczy) – nie na ruchu nadgarstka.

Porter J.M., Makaruk H., Starzak M. (2016) The role of vision and movement automization on the focus of attention effect. Journal of Motor Learning and Development, 4(2): 152-168.